ცოტაოდენი რამ ქართულ მენტალობაზე ანუ მარგინალის აღსარება
ამ თემის ირგვლივ მე ბევრი მიფიქრია და მისაუბრია კიდეც. ასე მგონია, რომ ჩემი აზრი საზოგადოებისათვის არ უნდა იყოს ინტერესმოკლებული. სანამ სათქმელს მოგახსენებდეთ, მოკლედ _ ჩემი წარმომავლობის შესახებ.
გავიზარდე ქართულენოვან ოჯახში, დედა თბილისელი სომეხი იყო, ხოლო მამა _ `დე ფაქტო~ ქართველი _ გვარად მეჩითოვი. ჩვენი გვარი გორის რაიონიდან, სოფ. ზერთიდანაა, სადაც ახლაც ცხოვრობენ ამ გვარის მატარებელნი სხვადასხვა ინტერპრეტაციით: მეჩითოვები, მეჩითიშვილები, მეჩიტაშვილები (ქართულ გვართა ლექსიკონში არის ამ გვარის სწორი ფორმა, მეჩითიშვილი).
მე მიმაბარეს რუსულ საბავშვო ბაღში და შემდეგ, როგორც მაშინ ძალიან მიღებული იყო, მიმიყვანეს რუსულ სკოლაში და უმაღლესი განათლებაც, რასაკვირველია, რუსულად მივიღე, ე. ი. გავხდი ტოტალურად რუსულენოვანი ადამიანი.
გავიდა დრო და ჩემთვის ძალიან მიმზიდველი გახდა ქართული კულტურა და ზოგადად ქართული ფენომენი, (ეს მოხდა ქრისტეს ასაკში, როცა მე 33 წლის გავხდი), გამიჩნდა ასეთი კითხვა: რატომ არიან ჩემთვის, ჩემს გარშემო მყოფი ადამიანები უცხონი, _ მამაჩემის ჩათვლით?! მამა იყო ქართულ სკოლა დამთავრებული კაცი, ქართველი ადამიანი, ქართულ წიაღში გაზრდილი რომელსაც ყოველთვის სურდა ჩვენი ნამდვილი გვარი _ მეჩითიშვილი _ დაებრუნებინა, რაც მე და ჩემს ორ ძმას სამჯერ აქტიურად შემოგვთავაზა სხვადასხვა დროს. მე მას ამის გამო დიდი წინააღმდეგობა გავუწიე, რადგან შემრცხვა თანაკლასელების. ჩემი უარი იმითაც იყო განპირობებული, რომ პრაგმატული მიზნით ქართული გვარის აღება ან გვარის ქართულად გადაკეთება ეწინააღმდეგებოდა ჩემს პრინციპებს. მაშინ შევიწროვება ეთნიკურ ნიადაგზე უკვე იგრძნობოდა (ეს არის 60-70-იანი წლები) და სხვანაირად არც შეიძლებოდა ყოფილიყო არსებითად ფეოდალურ საზოგადოებაში, თუმცა ქართული მენტალობისთვის ამისი აღიარება ალბათ ძნელია.
მე ვიცნობდი ერთ სადაღოვს, რომელიც ზვიად გამსახურდიას ზეობის დროს საძაგლიშვილი გახდა, თანამშრომლებმა მის მიმართ დამცინავი შეფასება გამოხატეს. _ `არ რცხვენია მას, რომ გვარი შეიცვალა?!~ _ და ა.შ. მე მაშინ განვაცხადე: _ თქვენ, საზოგადოებამ აიძულეთ ის ასე მოქცეულიყო და ახლა გინდათ გაკიცხოთ ადამიანი, რომელიც იბრძვის იმისათვის, რომ მისი შვილები მომავალში არ დაიჩაგრონ. მამაც იგივეს ამბობდა; მას არ უნდოდა ჩვენ ვინმეს დავეჩაგრეთ.
მოხდა ისე რომ მე, ჩემი კულტურით რუსი ადამიანი, ვხვდები უდიდეს მსახიობს, ქალბატონ ვერიკო ანჯაფარიძეს. ეს ხდება 1983 წელს. ქალბატონმა ვერიკომ მკითხა ქართული თეატრის შესახებ: მინახავს თუ არა სცენაზე სერგო ზაქარიაძე, რა თეატრალური წარმოდგენები მაქვს ნანახი და ა. შ., და აღმოჩნდა, რომ მე აბსოლუტურად არ ვიცნობ ქართულ კულტურას. ძალიან შემრცხვა. ეს იყო ჩემთვის პირველი ზარი!
ამის შემდეგ მიმიწვიეს სამუშაოდ მარჯანიშვილის თეატრში. რაღა თქმა უნდა გავიცანი ეს თეატრი, მსახიობები და ვნახე სპექტაკლებიც. საბოლოოდ ჩემზე წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა მიხეილ თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრის სპექტაკლმა `წუთისოფელი ასეა~. სპექტაკლი აგებულია ქართულ-ხალხურ ეპოსზე და მე, საყველპურე ქართულის მცოდნემ, ამ პოეზიის ნახევარიც ვერ გავიგე. მაშინაც ძალიან შემრცხვა. ეს სპექტაკლი ისეთი აღფრთოვანებით იყო შექმნილი, ისეთი ლამაზი, გაჯერებული ქართული სიმღერებითა და ლექსებით, რომ მივხვდი, ძალიან დიდ რამეს ვკარგავ ცხოვრებაში იმით, რომ არ ვარ ნაზიარები ქართულ კულტურას.
მე გადავწყვიტე დავუახლოვდე ქართულ სამყაროს. ვუსმენდი ქართულ ხალხურ სიმღერებს, ვნახულობდი ქართულ სპექტაკლებს, ვმუშაობდი კინოსტუდია `ქართულ ფილმში~. ახლა ადამიანი, ქართული გაზეთით ხელში ჩემთვის უცხო აღარ იყო და ჩემდა გასაკვირად, მამაჩემი გახდა ჩემთვის უფრო ახლობელი. რაღაც გაუცხოება გაქრა მის მიმართ. ქართული ფენომენის შესაცნობად ისე შორს წავედი, რომ არ დაგიმალავთ, ქართველი ქალიც შემიყვარდა (მაგრამ ეს სულ სხვა ისტორიაა).
ჩემი აზრით ჩვენთან არსებობს ორი ტიპი ადამიანებისა:
პირველი მონოეთნიკური წარმოშობისაა, ანუ ვთქვათ ქართველი _ დაბადებული საქართველოში, აღზრდილი ქართულ ოჯახში, ქართული განათლებით, ქართული ფესვებით. იგი რაღა თქმა უნდა ქართველია და მას არავითარი დოკუმენტური დასტური არ სჭირდება, მიუხედავად დიდი წივილ-კივილისა, რომელიც დროდადრო გვესმის ანგარებიან პოლიტიკოსთა მხრიდან.
მეორე _ რომლის წარმოშობაც არის შერეული; ცხოვრობს პოლიეთნიკურ საზოგადოებაში. მისი იდენტიფიკაცია ეთნიკური ნიშნით არ არის მარტივი.
ვინ არის ის, ვისაც დედა რუსი ჰყავს, მამა _ ქართველი?
_ თუ ქართულ სკოლაში წავიდოდა _ უფრო ქართველი, თუ რუსულ სკოლაში _ ალბათ უფრო რუსი. დედის ფაქტორიც ხომ ძალიან მნიშვნელოვანია; რა ენაზე უმღერის ის ბავშვს იავნანას.
ჩემს შემთხვევაში, ქართულ-სომხური ფესვების მქონე ადამიანი, საქართველოში მცხოვრები, რუსული განათლებით. როგორია ჩემი იდენტიფიკაცია ეთნიკური ნიშნით? ვაცხადებ _ მე არ ვიცი! მე ვერ ვპოულობ ეთნიკურ უჯრედს, რომელიც უნდა შევავსო. ჩემი მოქალაქეობრივი იდენტიფიკაცია, რაღა თქმა უნდა ქართულია და ეთნიკური ნიშნითაც მე ალბათ უფრო ქართველი ვარ, თუმცა საზოგადოების 10 წევრიდან 9-ს მიაჩნია რომ სომეხი ვარ. თუმცა მინდა აღვნიშნო, რომ ჩემი `გალაღებული~ არსებობა ჩვენს ქვეყანაში, ბევრისთვის ქართული ტოლერანტობის კიდევ ერთი დასტურია, ე.ი. ჩემი `სომხობა~ გარკვეულწილად სარეკლამო ხასიათისაა.
აქვე მინდა აღვნიშნო თბილისური კულტურის ფენომენის შესახებ, რომელიც თავად არის პოლიეთნიკური, და გავიხსენო სერგო ფარაჯანოვი, რომელიც სწორედ ამ კულტურის ნაყოფია. თბილისმა შვა იგი. სერგო ფარაჯანოვი რომ სომხეთში გაზრდილიყო, ის ვერ იქნებოდა ფარაჯანოვი. ნებისმიერი დიდი მეგაპოლისი თბილისი იქნება ეს, ვენეცია თუ ნიუ-იორკი, ქმნის საკუთარ განუმეორებელ კულტურას.
დიდი დანაშაული იყო საქართველოში სოფლის დანგრევის ხარჯზე ერთი ქალაქის გადიდება. თბილისში მრავლად დასახლდნენ მონოეთნიკურ კულტურაზე გაზრდილი ადამიანები, რომელთათვისაც უცხო იყო თბილისური კულტურა. სწორედ ეს ადამიანები გახდნენ ზვიად გამსახურდიას შოვინისტური რეჟიმის ძირითადი დასაყრდენი ძალა.
მე ვუბრუნდები ძირითად თემას _ ქართული მენტალობა. ეს თემა ძალზე ფაქიზი და იმავდროულად უაღრესად საინტერესოა ნებისმიერი ქართველისათვის. მას ხომ ძალიან აინტერესებს რას ფიქრობენ სხვები მასზე, ზოგადად ქართველობაზე, თუმცა მხოლოდ კარგის მოსმენა სურს (ესეც ხომ ქართული მენტალობის ერთ-ერთი ნიშანია).
რადგან ვაპირებ ჩემეული სიმართლის თქმას და იმ მიზნით, რომ ზოგიერთი შესაძლებელი ბრალდება ჩემს მიმართ ცოტათი მაინც მოვიგერიო, თავიდანვე ხმამაღლა ვაცხადებ, მე არა ვარ ქართველოფობი, ანუ ქართველთმოძულე. იმიტომ არ შეიძლება ვიყო ქართველოფობი, რომ არავითარი ფობია არ გამაჩნია, ანუ ვერც ერთი ეთნიკური ჯგუფის მოძულე ვერ ვიქნები. მე მიყვარს `მოყვასი ჩემი~ ისე, როგორც ეს შეჰფერის ქრისტიანულ ტრადიციაზე გაზრდილ ადამიანს.
ჩემი ღრმა პატივისცემის მიუხედავად (არადა ზუსტად რომ პატივისცემა მაიძულებს ვიყო გულახდილი _ მოყვარეს პირში უძრახეო და ა.შ.) მომიწევს ისეთი მოსაზრებების და დასკვნების გამოთქმა, რომლებსაც ყველა ტაშით ვერ შეხვდება. წინასწარ მომიტევეთ, რადგან ალბათ ვიქნები სუბიექტური.
ცოტას კიდევ გადავუხვევ მთავარ თემას;
მე ჩემს ორ მეგობართან, მსახიობ ბაადურ წულაძესა და მოაზროვნე ვოვა ფიჩხაძესთან ერთად ჩამოვაყალიბე სახელმწიფოებრივი ორგანიზაცია `საქართველოს ხალხის კონგრესი~. მაშინ გაგრის დაცემიდან სამი დღე იყო გასული. ამ ტრაგიკულ მოვლენას დიდი მიტინგი მიეძღვნა, სადაც მეც გამოვედი სიტყვით და მთელი საქართველოს გასაგონად (მიდიოდა პირდაპირი ტელე-ტრანსლიაცია) ვთქვი, რომ _ `თხუთმეტჯერ რომ მეწეროს პასპორტში სომეხი, მე მაინც ვიქნები საქართველოს შვილი და მოვემსახურები ქართულ სახელმწიფოს~. ჩემი გამოსვლა უბრალო პათოსით გამოწვეული არ ყოფილა. აქ იყო ის აზრი ჩადებული, რომ საქართველოში გაზრდილი ადამიანი არის ამ მიწის შვილი, მშობლებიც ამ მიწის შვილები არიან, და ყველაფერი, რაც ამ მიწას სტკივა, _ გტკივა შენ და ე. ი. მოქალაქეობრივი თვალსაზრისით ქართველი ხარ.
როგორც კი შეირყა `ხალხთა საპყრობილედ~ წოდებული საბჭოთა კავშირი და `დაუბერა თავისუფლების სიომ~ ერი პრობლემების წინაშე დადგა, რადგან ქვეყანაში მცხოვრები მოსახლეობის მართვა და მათთან თანაცხოვრების წესი არ იყო გააზრებული. იმდროინდელ მმართველ ელიტას სხვადასხვა მიზეზების გამო არ შეეძლო გაეთვალისწინებინა განსხვავებული ეთნიკური ჯგუფების ინტერესები და მოთხოვნები. სწორედ ამიტომ დაიწყო ომი ცხინვალის რეგიონში, მერე აფხაზეთში. ანუ როცა პოლიტიკური ელიტები ერთმანეთში ვერ რიგდებიან, მაშინ უბრალო ხალხი ერთმანეთს კლავს. პოლიტიკური შეხედულებების სხვადასხვაობის გამო დაინგრა ოჯახები. შერეულ ოჯახებშიც ტრაგიკულად განვითარდა მოვლენები. ჩვენი ორგანიზაცია წააწყდა ერთ ასეთ წინააღმდეგობას: გამოთქმა _ `საქართველოს ხალხი~ ბევრისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა (ახლა უკვე ხშირად იყენებენ ამ ტერმინს). ჩვენ მაშინ განვმარტეთ, რომ ცნებებია აღრეული და ესეც დიდი უბედურებაა, რომ არ გვინდა გავუსწოროთ თვალი სიმართლეს, რომ საქართველოში სხვადასხვა ხალხები კი არ ცხოვრობენ, არამედ ერთიანი საქართველოს ხალხი, სადაც ეთნიკურად ქართველებთან ერთად არიან სხვადასხვა ეროვნების წარმომადგენლები. რატომ არის სიტყვა ერი უფრო კრებითი, ვიდრე ეროვნება?! _ მაშინ ვინ ვარ მე? მაშ სადაა ჩემი სამშობლო? ერთხელ ჩემს მეგობართან სერიოზული კამათი მომივიდა, და მაშინ ვუთხარი, რომ ჩემს გარეშე ქართველი ერი არ არის სრულყოფილი, რამეთუ მე ვარ ქართველი ერის განუყოფელი ნაწილი და არა მხოლოდ მე. ბევრმა ოსმა არც იცოდა რომ ქართველი არ არის. მათ მწარედ აგრძნობინეს ეს და სახლებიდანაც კი გააძევეს. მტრებად აქციეს. ეს არის სამარცხვინო ლაქა ჩვენს ისტორიაში და ეს გააკეთეს იმ ადამიანებმა, ვისაც არ ჰქონდა გაცნობიერებული თუ რა არის ერი, რა არის სახელმწიფო და რა არის თანაცხოვრება. ე. ი. ვინც ქართველი არ იყო, იყო უკეთეს შემთხვევაში პოტენციური მტერი. სხვათაშორის ქართულ ენაში სიტყვა არაქართველი ემოციურად არაადამიანს ნიშნავს და მისი გამოყენება არის ძალზე არასასურველი. მე მაშინ რამოდენიმე წერილი დავწერე სახელმწიფოებრიობაზე, მოქალაქეობაზე, ერის განმარტებაზე და ეს ყველაფერი 1993 წელს იბეჭდებოდა `ივერია ექსპრესში~ რომლის რედაქტორი ნიკო ნიკოლოზიშვილი იყო. ერთხელ მან დამიძახა და მითხრა: _ იური, არ გაინტერესებს მკითხველების აზრი შენს წერილებზე? ერთ-ერთი მკითხველი წერდა: ვინ არის ეს ვიგინდარა, ეს იური მეჩითოვი, მაგას რა უფლება აქვს ქართველებს ჭკუას რომ გვასწავლისო… როგორ უნდა შეიქმნას სახელმწიფო, გაუგებარი იყო არა მხოლოდ უბრალო მოქალაქეებისათვის, არამედ იმ ხალხისთვისაც ვინც მაშინ მართავდა ქვეყანას. ჩვენ ორჯერ შევხვდით ბატონ ე. შევარდნაძეს, მაგრამ ჩვენთვის კვლავ ღიად დარჩა კითხვა, თუ როგორ აპირებდა მთავრობა სახელმწიფოს ჩამოაყალიბებას.
ნელ-ნელა ჩვენ მივედით დასკვნამდე, რომ ამდენი უბედურების მიზეზი არის ის ირაციონალური, რაც ჩვენს ტვინში, ჩვენს ყოფაქცევაში არის დაბანდებული, ჩვენს მენტალობაში დევს და ეს იმდენად ინერციული სისტემაა, რომ ერთ-ორ წელიწადში არ იცვლება, მითუმეტეს თუ სერიოზულად არავინ ამ პრობლემაზე არ მუშაობს.
სხვადასხვა ერის ეთნოფსიქოლოგია ჩემთვის გახდა გარკვეული ჰობი. როცა მეკითხებიან _ თქვენი ჰობი? _ მე ვპასუხობ _ მუსიკა და ეთნოფსიქოლოგია. ავსტრიაში ყოფნისას მე წავაწყდი ძალიან საინტერესო წიგნების კრებულს, _ `სხვადასხვა ერების ქსენოფობიები~ და მაშინვე გავიფიქრე: _ რა კარგი იქნებოდა, რომ შექმნილიყო ასეთი წიგნი ქართველების მიერ ქართულ მენტალობაზე, რათა ადამიანმა დაინახოს რა უშლის ხელს იმაში, რომ ჭეშმარიტად შეიცნოს თავისი თავი და იყოს ბედნიერი.
მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ჩემს წერილში არ არის არავითარი მცდელობა ნიშნების დასმისა, პლიუსების და მინუსების (ღმერთმა დამიფაროს!). უბრალოდ, მე მგონია, ბევრისათვის საინტერესო იქნება, თუ როგორ გამოიყურება ზოგადად ქართველი მარგინალი მეჩითოვის თვალით; ვისზე შეიძლება ითქვას ჩვენს სადღეგრძელოებში ასე ხშირად გაჟღერებული ფრაზა: _ ნამდვილი ქართველი? ჩემს თვალწინ იცვლებიან ჩემი ეთნიკური ქართველი მეგობრების, ნაცნობების, მეზობლების სახეები _ მაშ რომელი მათგანი გამოხატავს ზუსტად იმ თვისებებს, რომლებიც განასხვავებენ ზოგადად ქართველს, ვთქვათ პოლონელისგან, ფრანგისგან, სომეხისგან.
ერთსაც დავამატებ, საქართველოში სუბეთნოსები (რაჭველები, კახელები და ა.შ.) ძალიან განსხვავდებიან ყოფით, ტემპერამენტით. თუ წაგიკითხავთ ლ. გუმილიოვის ნაშრომი `ეთნოგენეზი და ეთნოსფერო~, დაიჯერებთ, რომ ყველა ეს განსხვავებები განპირობებულია იმით, თუ რა გარემოში ცხოვრობენ და რას მიირთმევენ ადამიანები. შორს რომ არ წავიდეთ, ვთქვათ, რომ კახური ღვინის დამლევი და გურული იზაბელას მოყვარული ხასიათით აუცილებლად განსხვავებულნი იქნებიან.
და მაინც, რა ძირითადი თვისებები აქვს ზოგადად ქართველს?
უპირველეს ყოვლისა _ ნიჭიერება, არტისტული, თეატრალური ბუნება _ ეს ბევრ რამეში ვლინდება: მჭერმეტყველება და დახვეწილი ენის კულტურა, მრავალხმიანი სიმღერა, მუსიკა, მხატვრობა, პოეზია და ბოლოს ის ფენომენი, რომელშიც ეს ყველაფერი შერწყმულია _ ჩვენი კინემატოგრაფი.
შეიძლება არტისტული ბუნების შედეგიც იყოს ორბუნებიანობა _ ანუ განსხვავებულ სამყაროებში ერთდროულად ყოფნა, თუმცა გურამ ასათიანზე უკეთესად მე ამ ფენომენს ვერ აღვწერ. არსებული აღმსარებლობა ამძაფრებს ორბუნებიანობის განცდას, რადგან მართლმადიდებლური სარწმუნოების მოთხოვნები და მიწიერი ცხოვრება ძნელად თავსდება, მაგალითად ახალი წლის აღნიშვნა მარხვის დროს. თუმცა ჩემი აზრით მიუხედავად ბოლოდროინდელი რელიგიური აღტკინებისა ქართველმა იცის, რომ მთავარი სააქაოშია და არასდროს არ გაცვლის ამცხოვრებისეულს რაიმე ზეციურ ფანტომზე.
სიამაყე და გამორჩეულობის გრძნობა რომელიც ამპარტავნებაში გადადის _ გავიხსენოთ `რაც კარგები ვართ, ქართველები ვართ~. ამპარტავნულ გამორჩეულობაზე მუშაობს ისეთი ლეგენდა, როგორიცაა ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანა და შედარებით უწყინარი მითი, რომ ეს მიწა პირადად ღმერთმა გვიბოძა ქართველებს. თუმცა ეს გარემოება სულაც არ გვიშლის ხელს მტრულად მოვეკიდოთ ჩვენს გარემო ბუნებას. არც ფორმულა `ჩვენთან არს ღმერთი~ შეესაბამება ჩვენს ქრისტიანულ თავმდაბლობას, უფრო ამპარტავნული ხასიათისაა. შედარებისათვის ჩვენი მხრიდან, მწვალებლებად შერაცხულები იყენებენ გაცილებით მორიდებულ ფორმულას `ჩვენ ღმერთის იმედით ვართ~. საერთოდ კი გამორჩეულობა ახასიათებს ყველა ერს, ეს ბუნებრივიც არის, მთავარი ისაა რომ შენს მიერ შექმნილი მითი რადიკალურად არ განსხვავდებოდეს ჭეშმარიტებისაგან.
დარდიმანდობა _ გალაღება, ქეიფის, დროსტარების სურვილი, წინდაუხედაობა, რასაც ხაზს უსვამს ყოველდღიურობაში მეტად პოპულარული გამონათქვამები: მაგის დედაც… ან მ… პატრონი, რაც რთული სიტუაციის გამარტივება უფროა, ვიდრე გინება (სხვათა შორის, მე პირადად, სამწუხაროდ, ეს არ შემიძლია, რაც ჩემთვისვე ადასტურებს ჩემს არაქართველობას).
ექსჰიბიციონიზმი _ სურვილი საკუთარი თავის საზოგადოებაში წარმოჩენისა, კაი ჩაცმა-დახურვა, კაი მასპინძლობა, ნებისმიერი კომპანიის ლიდერობა, მუდმივად სცენაზე ყოფნის სურვილი; შეკითხვაზე: `თუ დაამყარებდი ინტიმურ კავშირს კიმ ბესინჯერთან უკაცრიელ კუნძულზეო, გაოცებული ჭიჭიკია პასუხობს: ვის მოვუყვე მერე, სიმონ, იქინეო~.
ზედაპირულობა _ მოვლენების ზერელედ აღქმა, რა თქმა უნდა, საკუთარი ნიჭიერების იმედით. ჩემის აზრით ესეც ერთ-ერთი დაბრკოლებაა ეთნოკონფლიქტების მოგვარების საქმეში. გავიხსენოთ ქუთაისური ანეგდოტი: `ვინ არიან ეს აფხაზები? _ მანეთ-მანეთი რომ შეაგროვონ, ერთ `ჟიგულს~ ვერ იყიდიანო.
საერთოდ ზოგადად ქართველისათვის ძნელია საკუთარი წარმოდგენისგან განსხვავებული აზრის მოსმენა-გათავისება. ამას ადასტურებს თუნდაც ანეკდოტი ორ ქართველზე, მოსკოვში, მავზოლეუმის გვერდით მოშარდვა რომ დააპირეს და როცა მილიციონერმა წესრიგისკენ მოუწოდა, ამაყად დატოვეს წითელი მოედანი სიტყვებით: `ხედავ, როგორ არ ვუყვარვართო~.
შემგუებლობა _ რომელი ერი აიტანდა კიდევ ამ გაუსაძლის ყოფას, ამდენი ხნის მანძილზე,… რაც დიდი ნუგეშია ნებისმიერი ხელისუფლებისთვის. აქაც იჩენს თავს ნიჭიერება _ ნიჭი `მორგებისა~; ერთმა ებრაელმა ბიზნესმენმა მითხრა, თქვენ ქართველები ძალიან ნიჭიერები ხართ, თორემ სახელმწიფოს უკვე შექმნიდითო.
სახელმწიფოს განცდა _ პრაქტიკულად არ არსებობს. მოქალაქეობრივი მოვალეობები ძალზე ძნელად მკვიდრდება. შედეგად _ გაწკრიალებულ ბინაში შევდივართ დაბინძურებული, ჩაბნელებული სადარბაზოს გავლით.
წარსულის გაფეტიშება _ უკან, XII საუკუნის საქართველოსკენ ცქერა, `ნიკოფსიიდან დარუბანდამდე~ და იმავდროულად წინ ყურების გარკვეული შიში ანუ `წარსული ჩვენი სიმდიდრეა~ ვკითხულობთ ჩვენს სარეკლამო ბილბორდებზე.
საოცარია, მაგრამ ქართველები დამაჯერებლად საუბრობენ იმაზე რაც საუკუნეების წინ მოხდა მაგრამ არ ახსოვთ ბოლო წლების საკმაოდ მნიშვნელოვანი მოვლენები, რომლის მოწმენი თვითონ იყვნენ.
კანონის უპატივცემულობა, `კანონიერი~ ქურდების ავტორიტეტი, ათასი ხრიკის გამოყენება, რომ კანონის ავლით მიაღწიო საწადელს. საყოველთაო კორუფცია, რომელიც ასამარებს ჩვენს ევროპულ პრეტენზიებს. Eეხლახანს მოვისმინე ხალხური _ “კანონ ვერ მოდრეკს ვაჟკაცსა, კანონ რა ჩემი…ყ– ……არის”
იუმორის საოცარი შეგრძნება ერთ-ერთი ნიშანია ერის ჯანსაღი სულიერი ორგანიზაციისა. არამგონია სადმე კიდევ არსებობდეს ასეთი ენამოსწრებული ხალხი, მაგალითად, გამონათქვამი _ `ბწკენა ბწკენით პატარძალი დაორსულდა~-ო _ იუმორისტულ სიტუაციასთან ერთად ბრწყინვალე ილუსტრაციაა ერთ-ერთი ძირითადი ფილოსოფიური კანონისა _ რაოდენობრიობის გადასვლა ხარისხობრივში.
სიყვარული _ ერში, რომლის ენაზე გაჟღერდა `რაც მტრობას დაუნგრევია, სიყვარულს უშენებია~, არსებობს სიყვარულის მწვავე დეფიციტი. სიტყვა `საყვარელი~ საძრახისია. სიყვარული ჩვენში უფრო ვირტუალური ხასიათისაა _ სიმღერები, სადღეგრძელოები… ქალაქში `დიდება სკკპ~-ს შრიფტით აკრეფილი ბილბორდებიც კი გაჩნდა მოწოდებით `გვიყვარდეს ერთმანეთი~.
ჩვენში არსებული აღზრდა-განათლება უბიძგებს ადამიანს, განსაკუთრებით მამაკაცს, უსაზღვრო ეგოიზმისაკენ, რაც შეუთავსებელია სიყვარულის განცდასთან, ბედნიერებასთან. მამაკაცები დიდხანს რჩებიან `დედიკოს შვილებად~. ფრანგს ჰყავს ცოლიც და საყვარელიც, მაგრამ საყვარელი უყვარს, ინგლისელსაც ორივე ჰყავს, მაგრამ ცოლი უყვარს, ხოლო ქართველს ორივეს ნაცვლად დედა უყვარს _ ნათქვამია.
დედა-მიწა, დედა-ბოძი, დედა-სამშობლო, დედა-აზრი, დედანი… _ ქართულ ენაში მრავლად არსებობს დედასთან დაკავშირებული ცნებები, თუმცა დედის, ზოგადად ქალის მიმართ პატივისცემა, რაინდობა ასევე სიმღერების და სადღეგრძელოების ხმაურში იკარგება. დიდი სირცხვილია ჩვენში ასე ფეხმოკიდებული საკუთარი დედის გინება, რომელიც უკიდურესი უუნარობის დასტურია, როცა შენს სიტყვას არავითარი ფასი არა აქვს.
ჩემის აზრით დღეს ქალს ქალობა წართმეული აქვს. უმძიმესი სოციალური გაჭირვების ჟამს მან მამაკაცის მოვალეობებიც შეითავსა. ნიშანდობლივია ქალთა საერთაშორისო დღის მაგივრად დედის დღის აღნიშვნა. უამრავი ქალი რჩება მამაკაცის ალერსის გარეშე, ზემოთ აღნიშნული აღზრდის გამო ისინი (მამაკაცები) სანთლით საძებარია. რაღაც შეკრული წრე არსებობს. ქალი ზრდის უვარგისს მამაკაცს, სიყვარულის გაცემის უნარს მოკლებულს და თვითონვეა მსხვერპლი. გავიხსენოთ როგორ იყო აღქმული ზვიად გამსახურდიას ფენომენი, როგორც მამაკაცისა, სიყვარულს მოკლებული ქალების მხრიდან.
რაც შეეხება ფობიებს ანუ შიშებს ახლა გვეშინია გლობალიზაციის, მასონური შეთქმულების, კოსმოპოლიტიზმის, ეკუმენიზმის _ ანუ, თურმე, საქართველო მიზანში ამოღებული შავი ძალების მხრიდან, რომლებიც დღე და ღამე მუშაობენ ჩვენი ერის გადაგვარებისათვის. ჩვენში არსებობს ფარული ანტისემიტიზმიც (მიუხედავად ჩვენი 26 საუკუნოვანი მეგობრობისა) და პრაქტიკულად ღია არმენოფობია (იმდენად, რომ მავანი პოლიტიკურ ბრძოლაში იარაღადაც კი იყენებს, საზოგადოებაში ქულების ჩაწერის მიზნით). ამ ფობიის გენეზისი ცალკე განსჯას იმსახურებს _ ილია ჭავჭავაძის `ქვათა ღაღადის~ გახსენებაც დაგვჭირდება და კიდევ უამრავი მოვლენის ანალიზი, მაგრამ ეს არ არის ჩემი საუბრის თემა. ნიშანდობლივია, რომ მიუხედავად ბოლო ომებისა, არც ოსოფობია და არც აფხაზოფობია ქართველებში არ შეინიშნება.
მე წელს შემისრულდა 55 წელი. ცხოვრების ნახევარზე მეტი გავლიე! ბევრი მინახავს, გამომიცდია… რით ვუშველოთ ჩვენს ქვეყანას, რით ვანუგეშოთ ერთმანეთი? დღესაც აქტუალურია სიტყვები `აწმყო რომ არა გვწყალობს?!~ გაუთავებელ `რა გვეშველებას?~ ვპასუხობ: _ `რა გვჭირს ასეთი უსაშველო ბრეგვაძეებს!~. მოდით, მოვიხსნათ ეს მენტალური ბორკილები (სად არის ახალი თაობა?!), გავთავისუფლდეთ კომპლექსებისგან და ფობიებისგან და ერთად მოვუაროთ ჩვენს სამშობლოს. რა თქმა უნდა მოსაძებნია საქართველოსათვის შესაფერისი ადგილი თანამედროვე კაცობრიობის მრავალფეროვან მოზაიკაში. ამისთვის საჭიროა ყველა რესურსის ჩართვა, მთელი ერის (ეთნიკური უმცირესობების ჩათვლით!) პოტენციალის ამუშავება, ქალის ნამდვილი განთავისუფლება.. ჩვენთვის საუკეთესო მთავრობასაც ვერავინ გამოგვიგზავნის, თუ თვითონ ოდნავ მაინც არ შევიცვლებით. შევიცვლებით ჩვენ უკეთესობისკენ, შეიცვლება ჩვენი ქვეყანაც; ნუ შეგვეშინდება, ჩვენ არც ფრანგები გავხდებით და არც გერმანელები. სანამ ქართულად ვლაპარაკობთ, ქართველებად დავრჩებით, რადგან, დარწმუნებული ვარ, ამ სახით ვჭირდებით დანარჩენ სამყაროს.
იური მეჩითოვი
ფოტოგრაფი
2005
აი ჩემს გულში იჯდა :)
ყველა საკითხთან დაკავშირებით ვეთანხმები ამ წერილს, გარდა ერთისა. როგორც ჩანს, ბ-ნი იური მეჩითოვი არ იცნობს ღრმად ზვიად გამსახურდიას პიროვნებას და შესაბამისად, მცდარ დასკვნებს აკეთებს.
რაც შეეხება დღევანდელი ქართველობის დახასიათებას, აბსოლუტური ჭეშმარიტებაა და ეს მხოლოდ ეს მცირე ჩამონათვალია იმ მანკიერებებისა, რაც დღეს გვჭირს. ვაი, რომ დღესაც აქტუალურია ილიას სიტყვები: “ფურთხის ღირსი ხარ, შენ საქართველო”. ამ შეფასებისთვის მხოლოდ საკუთარი დედის მაგინებელი “ქართველი ვაჟკაცებიც” კმარა… ერი ზეზეურად იხრწნება და საოცარია, რომ ამაზე არავინ არ იმაღლებს ხმას. ტელევიზიების უმრავლესობა კი გულმოდგინედ უწყობს ხელს ყოველივე ამას უაზრო გადაცემებით და გაუთავებელი ტაშ-ფანდურით, რომ უარესად გამოალენჩოს ისედაც გამოლენჩებული საზოგადოება.
ბატონო! ქართველო სომეხო თუ როგოც თქვენს თავს უწოდებთ,როგორც თქვენი წერილიდან გამომდინარე გეკითხებით თქვენ იმდენედ ბიოლოგიური ზიზღი გაქვთ ზვიად გამსახურდიასი ვერაფრით ვერ მოიფუქრეთ რითი დაგტენთხიათ ბოღმა აი ზუისტად იმიტომ გქვიათ ,,ეგერდ წოდებული ქართველი სომეხი”,ქალის ფენომენი ქართველი დედის დაჩაგრულობა კი არ გაწუხებთ ქართველი კაცის აგდება გინდათ რაშია საქმე კარგად ვერ გავიგე,ეხლა როგორც სომეხს გეკითხებით სასომხეთში რამდენი % ქართველი ან სხვა ერის წარმომადგენელი ცხოვრობს?
ნანა, თქვენს კომენტარში სწორედ ეს ,, რაშია საქმე, ვერ გავიგე” იყო საგულისხმო. კარგ მთქმელს კარგი გამგონი ჭირდება.
მიუხედავად დიდი პატივისცემისა ბატონი იურისადმი მინდა ავღნიშო, რომ ვერ დავეთანხმები გარკვეულ საკითხებში კერძოდ არ მჯერა სომეხი ერის დიდი სიყვარულსა ქართველებისადმი,მოგეხსენებათ სომხური ეკლესიის ცნობილი შოვინისტური დამოკიდებულება ქართული ეკლესიისადმი, ისტორიისადმი (ვგულისხმობ გაყალბებას) ქართული ტაძრებისადმი დამოკიდებულებას (წარწერების მოშლა)ქართველი ბერ მონაზვნების დაწიოკება შევიწროვება საქართველოს მიწა წყალზე(ვგულისხმობ ფოკის მონასტერს)და ასევე უამრავი სხვა საკითხი რომლის ჩამოთვლაც ძალიან შორს წაგვიყვანს ასე, რომ ცუდი არ იქნებოდა ეგ რჩევა დარიგება “ბაგრამიანის ბატალიონისთვის”ჩაგეტარებინათ!
ამ ლოგიკით თურქებს, ირანელებს და არაბებს საერთოდ არ უნდა გავეკაროთ სათოფეზე
1. წერილი თუ დაკვირვებით წაიკითხეთ, უეთ უნდა მიგექციათ ყურდღება იური მეჩითოვის წარმომავლობისა და ბიოგრაფიისათვის, ა.გ. ბაგრამიანის ბატალიონზე მითითება მეეჭვება მეჩითოვს ერგებოდეს, ისევე როგორც ქრისტეს მკვლელობის შეხსენების ადრესატი არ უნდა იყოს ჩვენი თანაქალაქელი და თანამედროვე ებრაელი
2. დავიჯერო მე გამომრჩა რამე და სომეხი ერი მიერ ქართველებისადმი დიდ სიყვარულზე იყო ამ წერილის მთავარი თემა ან ერთ-ერთი თემაც კი?
ძალიან კარგი წერილია. ბევრ რამეში ვეთანხმები.
ოღონდ ერთი შენიშვნა მაქვს – მე არმენოფობიის ნიშებს ვერ ვხედავ ი. ჭავჭვაძის ქვათა ღაღადში. ის პრობლემები, რაზეც ილია საუბრობს, მართლაც არსებობს, თუმცა ის სომეხ ერზე თავდასხმის გარეშე საუბრობს ამ საკითხებზე. ზოგადად კი არმენოფობია მართლაც არსებობს საქართველოში, თუმცა ისიც აღვნიშნოთ, რომ არც სომხეთშია კარგი დამოკიდებულება ქართველების მიმართ. თუმცა ეს უკვე იმათი პობლემაა, ჩვენ ეს ვერ გაგვამართლებს…
ვიცი და ვხვდები რაოდენ ძნელი იყო ამ თემაზე საუბარი ბატონი იურისთვის, ალბათ ბევრი გაუნაწყენდება,მაგრამ დავფიქრდეთ,არ გვიფიქრია კი ამ თემებზე როცა საკუთარ თავთან დავრჩენილვართ? როგორ არა–გვიფიქრია და ბევრი.. უბრალოდ ვერ ავიტანეთ როცა ამას სხვა ეთნიკური წარმომავლობის ადამიანი გვეუბნება.. ბევრჯერ მითქვამს, განსაკუთრებით ბოლო პერიოდში, რომ მრცხვენია ქართველობის, თუმცა ეს არ ნიშნავს რომ მართლა მრცხვენია, ბევრჯერ ხმამაღლა განმიცხადებია, რომ სიამოვნებით წავიდოდი სხვა ქვეყანაში, თუმცა კი შევძლებდი? განა თავად გვსიამოვნებს,როცა კაცი საკუთარ დედაზე იგინება.. ეს ჩვენ ყველაფერი კარგად ვიცით,მაგრამ განვმეორდები და ვიტყვი: იური მეჩითოვისგან ვერ ავიტანეთ.. გაგიევისგან, არშბასგან, გოლიკოვასგან და ა.შ. გვეწყინებოდა. დავფიქრდეთ ეგებ და დავინახოთ ყოველი ასო,რომელიც მოფერებით და რუდუნებით უწერია ბატონ მეჩითოვს,ის ხომ ქართული ნაწილია,ჩვენსავით ეწვის და სტკივა ჩვენი.. რაც არა ერთხელ დაამტკიცა…
აბსლუტურად გეთანხმებით.
არადა, რეალურად ხომ ჩვენ სხვისი აზრი ძალიან გვაინტერესებს და გვადარდებს?
და ჩვენივე ნათქვამი არაა “მოყვარეს პირში უძრახე და მტერს პირს უკანაო”?
გეთანხმებით უჩა.
ისე ქვათა ღაღადი იმდენი ხნის წინ მაქვს წაკითხული, შეიძლება სხვაგვარად მივუდექი მაშინ. მგონი ჯობია, მოვძებნო და გადავიკითჴო :)
იური, ჯერ შენ თვითონ უნდა გაერკვე იმაში მართლაც გიყვარს თუ არა საქართველო.
წინააღმდეგ შემთხვევაში რაც არ უნდა იძახო მეჩითიშვილი ვარ წარმომავლობითო მაინც მეჩითოვად დარჩები.
და თუ ეს ასე არაა და მავანნი შენ მაინც სომხად აღგიქვავენ (რაც მგონი თვითონვე გჯერა რასაც სათაურიც ადასტურებს) მაშინ ტელეეკრანებიდან არ უნდა ჩამოდიოდე და სომხებს უნდა დასძახოდე რა დედითქვენისას მიირთმევთ, საქართველოს წინააღმდეგ წასვლა ხომ სომხეთის დაშლა-განადგურების წინაპირობააო. რასაც თქვენ და მრავალი ათასი საქართველოში მცხოვრები სომეხი არ აკეთებს. არ არისხებთ ზარებს როცა მავანი სომეხნი გაიძახიან ჯავახეთი ჯავახკია და სასომხეთს ეკუთვნისო…
თქვენთვის “ქვათა ღაღადი”-ც კი მიუღებელი თემაა…(მაზოლზე ფეხისდაჭერას ხომ არ გრძნობთ?
სად იყავით ბაგრამიანის ბატალიონი რომ შეიქმნა?
სად იყავით ქატთული ეკლესიების სომხურად გადაკეთება რომ მოინდომეს?
სად ხართ ახლა როცა მართლმადიდებლურ სარწმუნოებას თანადგომა სჭირია და საერთოდ…
…რა აღმსარებლობისა ხართ? (აქედან დავიწყოთ)
რამეთუ ქართველი და მართმლმადიდებელი ყველა ჭეშმარიტი ქართველისთვის იდენტურია.(მე ასე მწამს.
იფიქრეთ, ფიქრი ადამიანს შველის…
ბოლო აბზაცებმა გამანადგურა პირდაპირ.
როცა საუბარი იწყება კითხვით “რა აღმსარებლობის ხარ”, ჩემთვის იქვე მთავრდება ან მინიმუმ იკარგება ამ საუბრის აზრიც და ფასიც.
ბებიაჩემი არ იყო მართლმადიდებელი, სრული ათეისტი იყო, გაგიკვირდებათ და ძააალიან ბევრ ადამიანს არ შევადრი არც მორალით, არც შინაგანი მრწამსით, არც ცხოვრების წესით და არც ადამიანობით.
მიხვდით ალბათ, არც ქართველობით.
როდესაც აღმსარებლობაზე მიდის საუბარი ერთი კარგი მაგალითი მახსენდება, დიდგორის ომში არამხოლოდ მართლმადიდებლები იყვნენ ქართულ არმიაში. თქვენი ლოგიკით წმინდა გიორგი არ უნდა გამოცხადებულიყო იმ არმიის თავზე და არ უნდა მოეტანა ის ძლევაი საკვირველი.
დავით აღმაშენებელი თავის დროზე ბევრად კოსმოპოლიტი იყო, ვიდრე დღეს ბევრი პოლიტიკოსი თუ საზოგადო მოღვაწე…
თემაა ისეთი, კამათი თითქმის ყველაფერზე შეიძლება (დისკუსია ანუ, პირველ რიგში მოსაუბრის პოზიციის გაგება რომ გინდა და არა საკუთარის მეასეჯერ გამეორება) მაგრამ აი, ეს მართლა მაოგნებს.
“ქართველი და მართმლმადიდებელი ყველა ჭეშმარიტი ქართველისთვის იდენტურია”
მუსულმანი ქართველები ქართველებად არ ითვლებიან? კათოლიკეები? სულაც ათეისტები? რა დააშავეს?
თეოკრატიულ სახელმწიფოში ვცხოვრობთ, იდენტობა აღმსარებლობით რომ განისაზღვრებოდეს?
მადლობა ღმერთს, საქართველოს ჯერაც რესპუბლიკაა, თან სეკულარული და ჰყავს თანასწორი მოქალაქეები, ეროვნების, სქესის და რელიგიური კუთვნილების განურჩევლად.
იურა! რომ იცოდე რა ჯიგარი ხარ ჩემთვის, 100% იანი ქართველისთვის, რომელმაც სულ ცოტა 3 საუკუნის წინაპრები იცის /სვანი და მეგრელიც რომ არ ურევია:)/. ერთხელ ფარაჯანოვის გამოფენის შთაბეჭდ. წიგნშიც დაგიწერე მადლობა “ჩემი წილი ფარაჯანოვისთვის”–მეთქი. იუმორი კარგად გაქვს განვითარებული და, იმედია, ზოგიერთის წკავწკავს არ მიაქცევ ყურადღებას.
აი, არც კი ვიცი, რა რეაქცია მქონდეს ამაზე :D
მიცნობდეთ,
100%-იანი სვანი, მაშასადამე 100%-იანი ქართველი, ამ ბლოგის ავტორ-პატრონი – ეკა ო ნ ი ა ნ ი.
უპირველეს ყოვლისა მაგდას… ”100% იანი ქართველისთვის, რომელმაც სულ ცოტა 3 საუკუნის წინაპრები იცის /სვანი და მეგრელიც რომ არ ურევია:)/” სვანზე და მეგრელზე მეტად ქართველი თუ ხარ ეს იმ ანეგდოტის პათოსია, სადაც სომეხი ამბობს “Иечмиадзин построили раньше, чем на самом деле”-ო (!!!)
ბატონ იურის ბევრ რამეში ვეთანხმები… თავად აღნიშნეთ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ აბხაზებსა და ოსებს ვეომეთ და მათ მიმართ არანაირი ფობია არ გაგვაჩნია. მე არ მიმაჩნია, რომ ქართველებს ტოტალური არმენოფობია გვჭირს (უკლებლივ ყველა ქართველს არ შეიძლება უყვარდეს Yველა სომეხი ან ფრანგი ან იაპონელი), მაგრამ თქვენივე აღმოჩენა არ გაძლევთ იმის საბაბს დაფიქრდეთ იმაზე, თუ რატომ შეიძლება არ სიამოვნებდეს ქართველს სომხური სახელმწიფოსა და ეკლესიის პოლიტიკა საქართველოს დღევანდელობისა და ისტორიის მიმართ?
ლევან,
მადლობა პირველი აბზაცისთვის, კარგი შენიშვნა იყო :)
რაც შეეხება ბოლო კითხვას, მიაქცევდით ალბათ ყურადღებას, 2005ში დაწერილია ეს წერილი და დღემდე აქტუალურობის გამო გამოვაქვეყნე ახლა. შესაბამისად, იური მეჩითოვი დღევანდელი გადმოსახედიდან ვერ დაწერდა ამას.
მაგდა, ასპროცენტიოანო ქართველო, წაიკითხე საქართველოს ისტორია.
გმადლობთ, რომ კითხულობთ. არც ვიცოდი ამდენი ადამიანი თუ კითხულობდა და უჩემოდ გასცა პასუხი ბევრ საინტერესო კომენტარს ჩემს არყოფნაში :)
ძალიან მასიამოვნა, დამაფიქრა, გამახსენა და განმაცდევინა ბევრი რამ ამ სტატიამ, რომელიც 2005 წელსაა დაწერილი და დიდი მადლობა მისი გამოქვეყნებისთვის. თუმცა 6 წლის შემდეგაც იგივე ხდება… აგერ, კომენტარებს გადავხედე და სამწუხაროდ ისევ ძალიან ბნელა ჩვენთან…:(
აქაური კომენტარების უმეტესობა მეჩითოვის სიტყვებს :”საერთოდ ზოგადად ქართველისათვის ძნელია საკუთარი წარმოდგენისგან განსხვავებული აზრის მოსმენა-გათავისება” ადასტურებს…წერილი ძალიან მომეწონა. მის ფოტოგრაფიას მეტ–ნაკლებად ვიცნობ ფარაჯანობის წყალობით და ფოტო აპარატის გარდა კალამიც კარგად უჭრის, მინდა ვთქვა… სხვა ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, ქართულ ენაზე ასე კარგად, გამართული ქართულით დაწერილი წერილი ბევრი ნამდვილად არ მინახავს.. აფერუმ ბატონო იური!
იური მეჩითოვი პირველ რიგში განათლებული კაცია. საერთოდ, ჩემი შთაბეჭდილებით და გამოცდილებით, ფოტოგრაფები განათლებული ხალხია.
ენას რაც შეეხება, აქ არ წერია და გუშინწინ ვუსმინე რადიოში, თურმე სომხური არ სცოდნია, გამიკვირდა.
Арцерти сомехис ар мджера! дгевандел ситуациаши араетикуриа реверансеби, ахла симартлис дроа,рогорц ковелтвис. гведавебиан да чвенис цагледжва сурт. сипхизле да симткицеа сачиро. сомхури цуглутоба,гамкидвелоба,галати,трабахи да авхорцоба мсоплиом ицис.аи,амазе илапаракет!
ქართველებსაც რომ გვახასიათებენ მასე უცხოელები, რა ვქნათ? მტკვარში გადავხტეთ? :)
მადლობა,ბატონო იური,კარგი ,,სარკე,,დადგი აქ ,,facebook,,ში ამ წერილის სახით,ამას ის ვერ გაიგებს ვისაც ქალაქში არ უცხოვრია(თუ გაიგებს ის ნამდვილი მოქალაქეა და არა ქალაქელი)ქალაქელობა კი ნიშნავს იმ სიყვარულს რასაც მე ეხლა ვგრძნობ თქვენს მიმართ,უსომხებოდ,უქურთებოთ,უოსებოთ,უაფხაზებოთ,უაზერბაიჯანელებოთ,უაისორებოთ,უებრაელებოთ,ურუსებოთ და ყველა იმ ეროვნების გარეშე რომლებიც თბილისში თავისებურ კოლორიტს ქმნიდნენ,ერთი წუთი ნუ მაცოცხლოს ღმერთმა,მე ვამაყობ ,რომ ვარ თბილისელი და ეს ხალხი აყალიბებდა ჩემში კაცს,კაცს თავისი ნაკლითა და ღირსებით,გაიხარე!
უდიდესი მადლობა ასეთი გამოქვეყნებისათვის.სიამოვნებით წავიკითხე და აბსოლუტურად ვეთანხმები ბატონ იურის.
ერთი ფრაზაც საკმარისია ქართული ამპარტავნების გამოსახატავდ “რაც კარგები ვართ ქართველები ვართ”რატომ ბატონებო,ჩვენზე კარგი ან თუნდაც ჩვენნაირი არ არსებობს?თბილისელი სომეხი რომ დიდად განსხვავდება ერევნელი სომეხისგან,ეს ყველამ ვიცით (მე ასე მგონია) და არ არის საჭირო ასეთი ცინიზმით მიმართვა ადამიანისადმი.
თქვენ თვითონ წერთ, საქართველოში დაბადებული ადამიანი ამ მიწის შვილია და მისი ტკივილით უნდა ცხოვრობდესო-მერე ასეა?საქართველოში იბადებიან, აქ იზრდებიან და ისე კვდებიან არც ქართული ენა იციან, არც ქართული კულტურა.რატომ შეგიყვანეს რუსულ სკოლაში, რატომ ეზიარეთ ქართულ კულტურას გვიან? არ გიკითხავთ რატომ არის საქართველო ასე მრავალეროვანი(განსხვავებით სომხეთისაგან, სადაც მხოლოდ სომხები ცხოვრობენ).არ მესმის იმ ადამიანების, ვინც იცის, რომ მისი სამშობლო აქვე,ორ ნაბიჯზეა,ცხოვრობს იმ ქვეყანაში რომლის სამეტყველო ენა არ იცის(საკუთარიც არ იცის და რუსულად მეტყველებს) და თვალი სხვა ქვეყნისკენ უჭირავს.ქართული ტოლერანტობა და სტუმართმოყვარეობა ცნობილია, იმიტომაც შევიფარეთ ძნელბედობის დროს ამდენი უცხო ეთნოსი, მაგრამ დააფასა ვინმემ?გველები გაგვიზრდია უბეში.მხოლოდ ებრაელებმა დააფასეს სიკეთე და მიიღეს საქართველო მეორე სამშობლოდ, რასაც სომხებსა და რუსებზე ვერ ვიტყვით. რაც შეეხება ჩვენს დადებით და უარყოფით თვისებებს-ყველა ერს იგივე ახასიათებს-დადებითიც და უარყოფითიც.და კიდევ გინება სომხებმაც რამდენიმესართულიანი იცოდნენ.კარგად მახსოვს,ჩვენი ეზო სომხებით იყო სავსე და გინებაც ხშირად მესმოდა.ერთი შენიშვნაც-მამაჩემი და მამიდაჩემი ძველ თბილისურ ეზოში გაიზარდნენ და სომხურად გამართულად საუბრობდნენ-სომხებს კი მხოლოდ ესმოდათ ქართული.აი ასეა,მეტი გულშემატკივრობა გმართებდათ სომხებს და გაუცხოების პრობლემაც აღარ იარსებებდა.
იური მეჩითოვის ნაწერი ორიგინალია და არა თარგმნილი, ვგონებ ქართული არ ესწავლება, არა?
namdvilad egrea keti :)))
PS. I love your blog so much
:blush:
Thanks a lot :)))))
სტატიის ავტორისაგან ქართველისა და სომხის შედარებითი დახასიათებაც დამაინტერესებდა, ის ხომ ქართველი სომეხია. სტატიას “მოყვარეს პირში უძრახეს”, ვერ დავარქმევდი, აქამდეც ბევრმა ქართველმა თუ არაქართველმა გვიძრახა ის, რაზეც ბატონი იური საუბრობს. ამა ჰქვია “გამეორება ცოდნის დედაა” :)) ბევრ რამეს არ დავეთანხმები იქიდან გამომდინარე, რომ ფაქტებს სხვანაირად აღვიქვამ. ამას რომ ჩავეძიო, ორი იმდენის დაწერა მომიწევს, რაც სტატიის ავტორმა შეთხზა.
ბატონ მეჩითოვს , როგორც თავად ამბობს, გვიან ზიარებია ქართულ ენასა და კულტურას. თქვენ ბევრი იცით ასეთი ქართულის მცოდნე სომეხი ან რუსი?მე ნამდვილად არ ვიცი. უზარმაზარი სომხური დიასპორები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მაინტერესებს რა ენაზე მეტყველებენ-რუსულად? თუ მათთვის არ არის სავალდებულო სახელმწიფო ენის ცოდნა.
ბატონ მეჩითოვს ვთხოვ , იქნებ ასეთივე მონდომებით სომეხი ეთნოსიც დაახასიათოს თავისი დადებითი და უარყოფითი თვისებებით.
რამდენადაც მახსოვს, სომხეთში არ უცხოვრია და სომხური არ იცის.
ყველაფერი თქვით, რაც მთელი ცხოვრება მაწუხებს და რისი თქმაც მინდოდა.პრაქტიკულად ყველაფერს შეეხეთ, რაც მაღიზიანებს ჩემს ქვეყანაში. ცნობისათვის(რაღაცეები რომ არ დამწამონ)დედითაც და მამითაც ქართველი ვარ. ზოგჯერ მრცხვენია ჩემი ერის საქციელის.
ძალიან საინტერესო სტატიაა და ბევრ რამეში არ შემიძლია არ დავეთანხმო. კომენტარებს ზედაპირულად გადავხედე და კიდევ ერთხელ დავწმუნდი, რომ ბევრ ქართველს უბრალოდ არ შეუძლია სწორად გაიგოს საღი აზრი და ჯანსაღი კრიტიკა. კარგ მთქმელს კარგი გამგონე უნდაო. რაც დადებითი გვაქვს ერს მაგას ვერავინ დაგვიკარგავს. ნიჭიერები ვართ, ბევრი კარგი თვისებები გვაქვს,მაგრამ ერს სიყვარული მართლა აკლია (შეიძლება ეს მძიმე სოციალურმაა ფონმაც გამოიჭვია), არ გაქვს სახელმწიფოობისშეგრძნება, არ ვართ სოლიდარული ერთმანეთის მიმართ, ადვილად ვექცევით მავანთა გავლენის ქვეშ, არ გვაქვს საზოგადოებრივი კულტურა, არ ვართ კანონმორჩილნი, არ ვიცით საზოგადოებაში მოქცევა (ტრანსპორტში ჯდომა, ჰიგიენა, მობილურის ხმამაღლა ჩართვა, ტელეფონზე უცხოპლანეტელთატვისაც გასაგებ ხმაზე საუბარი, ა.შ.),ვიციწყებთ ეროვნულს და ვიღებთ უცხოურს (მაგ: ინგლისური სლენგი), გენდერული სუპერ უთანასწორობა (“ქალი მე ვიცი სამზარეულოში”) და რა ვიცი კიდე რამდენი რამ.
ჯერ თუ ჩვენ ვერ მივხვდით ჩვენს უარყოფითს მანამდე არაფერი შეიცვლება და თავს ბედნიერეად ვერ ვიგრძნობთ.
მე ბევრს 100%-იან ვაი ქართველს მირჩევნია სულით-ხორცამდე ქართველი სომეხი,ოსი თუ ლაზი…
და თუ რამე მნიშვნელობა აქვს მეც 100%ით ქართველი ვარ…
მადლობა პოსტისთვის
ჩემო იურა!
ძალიან მაგარი კაცი ხარ და რაც გიცნობ, ვერავითარი არაქართული შენში ვერ ედავინახე! ნეტაი საქართველოს მოქალაქეთა ნახევარს ისე უყვარდეს ჩვენი ქვეყანა, შენ რომ გიყვარს! ქართველობა დიდი ტვირთია და შენ უკვე სამოცი წელია ღირსეულად ატარებ!
გაგიმარჯოს ღმერთმა!
დიდი დანაშაული იყო საქართველოში სოფლის დანგრევის ხარჯზე ერთი ქალაქის გადიდება. თბილისში მრავლად დასახლდნენ მონოეთნიკურ კულტურაზე გაზრდილი ადამიანები, რომელთათვისაც უცხო იყო თბილისური კულტურა. სწორედ ეს ადამიანები გახდნენ ზვიად გამსახურდიას შოვინისტური რეჟიმის ძირითადი დასაყრდენი ძალა.
სოფელში ვცხოვრობ, მთაში.
ამ “დანაშაულს” ისიც ემატება რომ ქართველი ვარ.
თქვენთვის იურა გმირია და მე სოფლელი კულტურაუზიარებელი.
გმირი არა უბრალოდ კარგათმოაზროვნე…
შენზე მგონი არვის უთქვია აუგი
ვფიქრობ, მეჩითოვმა აქ მხოლოდ იმას გაუსვა ხაზი, რომ ქალაქში, სადაც ხალხი შეჩვეულია ჭრელა-ჭრულა ხალხის ცხოვრებას, მონოეთნიკური საზოგადოების ჩამოსახლებამ მნიშვნელოვანი ცვლილება შეიტანა.
თანაც, ყურადღება მიაქციეთ ფრაზას “სოფლის დანგრევის ხარჯზე”, აქაც ჩანს, რომ თავისთავად სოფლის დანგრევა არანაკლებ მტკივნეულად მიაჩნია, ვიდრე ქალაქის გაბერვა მოსახლეობით.
გამსახურდიაზე არ ვიცი, რა ლიჩნუიუ ნეპრიაზნ ისპიტაეტ, მაგრამ ის კია, რომ ვინც კი სომეხი შემხვედრია, ყველა გამსახურდიას აძაგებს და იმ დროს იხსენებს ცუდად.
მონოეთნიკური კულტურა ვისაც აქვს კარგად ვიცით.
თუ ვინმე ბატონ იურის ქართველთა მტრად აღიქვამს ,მაშინ მტრის სწორად შეფასებაც უნდა ვისწავლოთ. სიმართლისთვის თვალის გასწორება უნდა შეგვეძლოს. სამართლიანობის დეფიციტია ჩვენში,სხვისგან ვითხოვთ! რაოდენ სამწუხაროც არ უნდა იყოს, როცა ვკითხულობდი ყურით მოთრეული თიტქმის არაფერი ყოფილა. ჩვენშია ბევრი პრობლემა. საკუთარი კეთილდღეობისთვის ყველაფერზე მოვაწთერეთ ხელი თან ისე რომ გვერდზე მყოფისაც არ შეგვრცხვენია. ღირსების დაკარგვის შიში არ გაგვჩენია. რატომ……….
ბატონო იური დიდ პატივს გცემთ როგორც ფოტოგრაფს, განათლებულ ადამიანს , მაგრამ ინტელიგენცია ერის მცირე ნაწილია, ყველა თქვენაირად არ ფიქრობს .ყველას არ უყვარს საქართველო ისე როგორც თქვენ და სერგო ფარაჯანოვს უყვარდა, ხალხის მასა ჭრელია.
თავისი ეთნიკურობის არავის არ უნდა ეშინოდეს თავისუფალ ქვეყანაში და არც რწმენის. მაგრამ როგორც ბატონ იურის უყვარს საქართველო და გული სტკივა მასზე ასევე უნდა იყვნენ ყველა ეთნიკური ჯგუფები მცხოვრებნი საქართველოში. თუ საქართველოში დაიბადე და გაიზარდე და შენი წინაპრებიც ასევე, რატომ არ უნდა იცოდე ენა და ისტორია ამ ქვეყნისა, რატომ არ უნდა იცოდე რამ მოიყვანა შენი ეროვნების ხალხი საქართველოში და საუკუნეობით თავისუფლად აცხოვრა?
თუ რომელიმე ევროპულ ქვეყანაში საცხოვრებლად წასვლა მოგიწია იქ თავდაუნებურად გიწევს მათი ენის შესწავლა რომ იცხოვრო და თავი ირჩინო და რამდენად უფრო ძნელია სამუშაოს უფლების მიღება და ცხოვრების აწყობა ყველა ემიგრანტმა კარგად იცის და თუ მოაქალაქეობაც მოგინდა ასევე უნდა შეისწავლო ისტორიაც. ასევეა აშშ-შიც. როდესაც პასპორტს აიღებ რომელიმე ამ ქვეყნისას მაგალითისთვის იქ წერია აშშ-ს მოქალაქე ან საფრანგეთის და ა.შ. და არა მექსიკელი ამერიკელი და არაბი ფრანგი ან ნიგერიელი შვედი.
ასე რომ საითაც ცხოვრება წაგიყვანს იქაური ქუდი უნდა დაიხურო, მაგრამ მშობლიური ენა არ უნდა დაკარგო და არც კულტურა.
ეს წერილი იმისდა მიუხდედავად რომ 6 წლის წინ არი დაწერილი დღესაც არ არის მოძველებული, მაგრამ რასაც დღეს ჩვენი მთავრობა აკეთებს ბევრ გადაწყვეტილებაში ვერ ვეთანხმები.
ბატონი მაღალი თავის სამარეს ითხრის და მოდით ნუ შევუშლით ხელს რადგან მის საფლავზე მე იმ ვარდებსაც ვერ ვხედავ მომავალში რომლითაც ე.წ. რევოლუცია მოახდინა. ამ ადამიანს მერაბიშვილთან ერთად მუსოლინის ან ვარლამის ბედი ელის.
კი გეთანხმებით ყველას რომ უმეტესობა საქართველოს მოქალაქეების არის მართმადიდებელი მაგრამ რელიგია უნდა იყოს თავისუფალი როგორც აზრი და აზრთა სხვადასხვაობა. არავის არ მოსწონდა აიათოლას მოსვლა ძალაში და ირანი დღესაც იმკის მის დარგულს. ნუ გავააიათოლებთ პატრიარქს ან რომელიმე რელიგიურ მოღვაწეს. რელიგია არ უნდა ერეოდეს ქვეყნის მართვაში და არც ხალხის ტვინის რეცხვაში. რწმენა კი პირიქით სიმშვიდეს უნდა ჰგვრიდეს ადამიანს თუ ეს რწმენაა. დიდი განსხვავებაა რელიგიასა და რწმენას შორის. და არავის რელიგია სხვაზე უკეთესი არ არის. რელიგია არის ბიზნესი მთელ მსოფლიოში და ამის გამო არის ამდენი პრობლემაც დღეს დღეისობით.
მოდით ნუ შევხედავთ ამას თვალდახუჭული და გონებაშეზღუდული.
მაგალითად ყველაფერი რომ იყოს ამ ქვეყანაზე ერთი ფერის როგორ ფიქრობთ სასიამოვნო იქნებოდა ცხოვრება და ვიარსებებდით კი? ან რა აზრი ექნებოდა ასეთ არსებობას?
მთავრობა კი მთელ მსოფლიოში უკუღმა მუშაობს გარდა რაომოდენიმე ჩრდილო ევროპული ქვეყნისა.
ჯერ ერთი თუ ხალხის და ქვეყნის სამსახურში დგები დაივიწყე ყველაფერი პირადული და ემსახურე ხალხს და ქვეყანას რომელმაც “აგირჩია” წინ უკეთესს მომავლისკენ გასაძღოლად. ზედაპირული ესთეტიკური გალამაზება ქვეყნის იმას არ ნიშნავს რომ ხალხი ბედნიერად ცხოვრობს.
და მთელმა საქართველომ იცის ვის ხარჯზე კეთდება და რის ხარჯზე ეს ყველაფერი. ქვეყნის აშენება ამ მთავრობის წინამორბედს უნდა დაეწყო სწორი გზით როდესაც ამდენი ფული გაიფლანგა და წაეგლიჯა ქვეყანას და ზოგიერთის ჯიბე გაასქელა. და ბატონი ედუარდი კი იმ ქვეყანაში უნდა ცხოვრობდეს საიდანაც მის საქარველოს მზე ამოსდიოდა.
ასევეე არ არის საჭირო ყველა ეზოში ეკლესიის აშენება და თუ გწამს ეს შინაგანად უნდა გწამდეს რაც უფრო უნდა გამოიხატებოდეს ყველას ყოველდღიურ ქცევაში და ცხოვრებაში.
ეს ეკლესიები იგივე შადრევნებია.
მაგალითს მოგცემთ. ონკოლოგიური, რკნიგზის და რამოდენიმე სხვა საავადმყოფო კატასტროფიულ ავარიულ მდგომარეობაშია და ბოსლების დონეზე არიან დასულები. ამ დროს კედლებზე გაკრულია -საქართველოს ეკლესია აშენებს ეკლესიას საავდმყოფოს ეზოში გთხოვთ შემოიტანოთ ფული.
შეეშვით გაჭირვებულ ხალხს თუ შეიძლება მათ იმის ფული არა აქვთ რომ წამალი შეიძინონ ავადმყოფისთვის როდესაც ბევრი ეგრედ წოდებული სულიერი მოძღვარი ანაფორის შიგნიდან “დაზმანულია” ძვირფასიანი “ძონძებით”, ძვირფასიან მანქანებით დაჰქრიან, ყარაჩოღელებივით ქეიფობენ და თვრებიან.
ასე რომ იფიქრეთ ნუ დაზარდებით და დასკვნა გამოიტანეთ.
შადრევნები თუ ეკლესიები – დგეს მათ ერთი ფასი აქვთ. ერთიც ლამაზია და მეორეც მაგრამ მშიერ, გაუბედურებულ, დაუკვალავ ქვეყანას არცე ერთი არჩენს არც მეორე.
აწმყო თუ არა გვწყალობს მომავალი ჩვენია.
წარსული არ გვწყალობდა აწმყომ დაგვაფსო როგორც გურიაში იტყვიან, ვიფიქროთ მომავალზე მაგრამ ბევრი ვიფიქროთ თან ისტორიას გადავხედოთ და გამოვიტანოთ სწორი დასკვნები ნაწამები საქართველოსი და მისი ხალხების რადგან საქართველო იყო და არის და იქნება მრავალეროვანი ქვეყანა და არა როგორიც არის ჩვენი სამხრეთელი მეზობელი. ამით ვართ ჩვენ მდიდრები ჩვენი მიწით და ჩვენი ხალხის მრავალფერობით. და ამას ამპარტავნობა არ სჭირდება – ეს ასეა.
მე მიყვარს საქართველო!!!
სტატია ნამდვილად საინტერესოა, მაგრამ აშკარად პროგნოზირებადი, პროგნოზირებადი რამეთუ ამ მშვენიერი ქართულით დაწერილ სტატიაში არაფერი არ ეწერა ისეთი რასაც არ მოველოდი რომ ამომეკითხა. გარდა ერთი ჩემთვის ახალი პოსტულატისა, რომელიც მართლაც რომ პირველად გავიგე – ქართველი სომეხი. თბილისელი სომეხი გამიგია, მაგრამ ქართველი სომეხი არა. რამეთუ ჩემი ღრმა რწმენით ესეთი ცნება არ არსებობს. არსებობენ ქართველი ებრაელები (რომლებიც ქართველობენ როგორც საქართველოში ასევე მის ფარგლებს გარეთაც), მაგამ ქართველი სომეხი, ესეთი არ არსებობს!!! და რატომ?? დღეს ისევე როგორც არაერთხელ ამ უკანასკნელი 200 წლის მანძილზე დადგა ქართულ-სომხური ურთიერთობების პრობლემა და რატომ?? აბსოლუტურად სწორედ არის აღნიშნული, რომ შოვინისტ ქართველებს მიუხედავად იმისა რომ ესეთი ხანგრძლივი კონფლიქტი აქვთ აფხაზებთან და ოსებთან, არ გასჩენიათ ანტი აფხაზური და ანტიოსური განწყობილება, მაგრამ მათში აშკარად შეიმჩნევა არმენოფობია, და რატომ?? იქნებ აჯობებდა სანამ პრობლემის შესახებ ესეთი სინანულით ვილაპარაკებდით გაგვეცა კითხვაზე – “რატომ??”
ეს “ქართველი სომეხი” ჩემი დამატებულია სათაურში, რადგან ჩემს კომპეტენციაში არ შედიოდა გადამეწყვიტა, იური მეჩითოვი ქართველია თუ სომეხი :)
ხო მაშინ ყველაფერი თავის ადგილზეა :) და გასაგები
«На данный момент нас больше интересует вопрос армянских церквей Ахалцихе, мы надеемся получить обнадеживающие новости в связи с ними. Я уверен, что грузинская сторона признает за армянами права за некоторыми армянскими церквями, чтобы армянская община смогла проводить там церковные ритуалы.
Остальные церкви останутся спорными, так как грузинской стороне невыгодно признавать их армянскими», – отметил Торосян, добавив, что признание прав армян на все исторически армянские церкви означает, что Грузия признает, что это исконно армянские земли, и другие народы здесь просто в течение времени начали обосновываться.
«Очень трудно будет заставить Грузию признать все армянские церкви и исторические памятники, так как на данный момент грузинская дипломатия в отношении армян и армянского исторического наследия, ничем не уступает турецкой», – уверен он.
აი სანამ ესეთი ერთერთი მიზეზი არმენოფობიის. სანამ ესეთი ტონით ლაპარაკობს ერთი მხარე მეორე მხარისთვის ფობია ბუნებრივი რეაქცია იქნება…
Что касается количества армянских церквей в Грузии, то, по словам архиепископа Петросяна, в советское время на территории Грузии действовали 4 армянские церкви, на сегодняшних день – 30 церквей. А вот до 1917 года в Грузинской епархии Армянской апостольской церкви насчитывалось 457 армянских церквей.
ვნახე ეგ :|
“Что касается количества армянских церквей в Грузии, то, по словам архиепископа Петросяна, в советское время на территории Грузии действовали 4 армянские церкви, на сегодняшних день – 30 церквей. А вот до 1917 года в Грузинской епархии Армянской апостольской церкви насчитывалось 457 армянских церквей.” – და რისი თქმა გინდათ ამით? რა, არ გჯერათ? მარტო თბილისში იყო 24-46 (სხვა და სხვა დროს და წყაროების მიხედვით) სომხური ეკლესია, მერე კიდე სამცხე-ჯავახეთი, კახეთი, ბოლნისის, კასპის, გორის, რაიონები, სურამი, ახალგორი, ცხინვალი… და ა.შ. იყო, ვაღიარებ, ჩემთვის მისაღებია ეს და მიუღებელია ის, რომ თბილისში არსებობს კიდე 6 მიტოვებული “5 ე.წ. საკამათო” სომხური ეკლესია, რომლებსაც არც პატრონს ვუბრუნებთ და არც რესტავრაციას ვუტარებთ. სამაგიეროდ მათ სასაფლოზე ეკლესიას ვაშენებთ.
სირცხვილია.
ძალიან კარგი წერილია, გულწრფელი და თავისებურად სამართლიანი. ერთ რამეს ვთხოვდი ავტორს, თუ სომხებთანაც ეთქმის ერთი-ორი სიტყვა, იქნებ აუხსნათ მათ, რომ “ქვათა ღაღადი” სოხებისთვისაც ძალიან სასარგებლო და ჭკუის სასწავლებელი წერილია. ილია ჭავჭავაძეს ილია მართალი შემთხვევით არ ეწოდა. ილია ქართველებსაც გვარიანად გვაკრიტიკებდა ჩვენი “ბედნიერების”და “თათქარიძეობის” გამო. სამწუხაროდ ჯერ კიდევ ბევრი ვერაფერი ვისწავლეთ ილიასაგან. ერთმანეთის (ამ შემთხვევაში სომხებს და ქართველება ვგულისხმობ) ნაკლისა და კარგის დანახვის უნარი უნდა გვქონდეს. ბატონ მეჩითოვს 55 წელი დასჭირდა ამისათვის, იმედია ახლანდელი ახალგაზრდები და ისინი ვინც ჯერ კიდევ “პამპესებშია” ამდენ დროს არ დაკარგავენ და უფრო მალე გააკეთებენ ორივე მხარისათვის სასურველ დასკვნებს.
ძალიან კარგიწერილია, მოხარული ვარ რომ არსებობენ ხალხი რომლებიც ასე აზროვნებენ.
ჩემი მხრიდან დავამატებ ვცდილობ შევიცვალო… ნელ ნელა მემგონი გამომდის. ვცდილობა ამ მახინჯ მენტალობას მოვშორდე და საკუთარი შვილი გავზარდო სხვა ღირებულებებით.
აქვე დავამატებ რომ უკვე სკოლის დონეზე ხდება ამით ბავშვების დამახინჯება.
ყურა, გენაცვალე, მარტალი ხარ, გეხვევი ლადო