Je m'appelle Eka..

September 16th, 2009 by Katiée

SOS!!! ბაგრატის ტაძარი საფრთხეშია – ნაწილი II

იხილეთ სილვიო კალვის – იტალიელი ინჟინერისა და არქიტექტორის ჩანაწერების ქართული თარგმანი (English Version) :
“იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანილი ბაგრატის ტაძრის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შესახებ “

2009 წლის აგვისტოს დასაწყისში საქართველოში გავემგზავრე სამოგზაუროდ. ომგამოვლილ ქვეყანაში სვანეთის სანახავად მივდიოდი. სვანეთის მწვერვალები და ველები ალპებს არ ჩამოუვარდება სილამაზით.

ქუთაისიდან მესტიისკენ მიმავლ გზაზე, როგორც ყოველთვის, იუნესკოს მსოფლიო მმეკვიდრეობის სიაში შეტანილი ძეგლების სანახავად შევჩერდი. მათ შორისაა ბაგრატის ტაძრის კომპლექსი, რომელიც ქალაქ ქუთაისში მდებარეობს. ეს არის ტაძარი გადახურვის გარეშე, რომელსაც დრო ვერაფერს აკლებს. მის აგებას X საუკუნეში ჩაეყარა საფუძველი და XI საუკუნეში დასრულდა. მას შემდეგ XVI საუკუნეში თურქების შემოსევის შედეგად დაზიანდა და დღეს ვერონის არენას ან, თუნდაც რომის კოლიზეუმს მოაგონებს მნახველს.

მოველოდი, რომ ვნახავდი ჩემთვის ჩვეულ სურათს, მდუმარე და აზიდულ მონუმენტს, არქეოლოგიური გათხრების გარემოცვაში მუდამ, რომ ფინანსურ დანაკლისს განიცდიან და კიდევ უფრო ძველი ტაძრების კვალს ეძებენ ამ ადგილებში.

ტაძარი 1994 წლიდან შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში და ამისათვის მადლიერი ვარ მთელი მსოფლიოს სახელით.
ჩემს ჩასვლამდე ერთი კვირით ადრე VIII საუკუნის მდიდარი მანდილოსნის სამარხი იქნა ძეგლთან აღმოჩენილი ურიცხვი ოქროს სამკაულებით.

მისვლისთანავე თვალი მოვკარი მლოცველთა ჯგუფს, რომელთაც სასულიერო პირი მიუძღოდა წინ. ძეგლის მთელს პერიმეტრზე ხარაჩოები იყო აღმართული სამშენებლო სამუშაოებისათვის და თვალში მეცა მუშების უთვალავი რაოდენობა, ისინი გამალებით მოძრაობდნენ და ირეოდნენ მნახველთა შორის.

ვიფიქრე, როგორც იქნა, დაუწყიათ კედლების გამაგრებისა და დაცვის სამუშაოები მართებული სარესტავრაციო პრინციპების მიხედვით.

გვერდითა კარით შევდივარ გათხრილ სამარხებზე დროებით გადებული ფიცრებზე გავლით. ძეგლის ინტერიერიც სავსეა ხარაოჩოებით და ცნობისმოყვარეობით ვიწყებ მიმდინარე სამუშაოების დეტალებზე დაკვირვებას არქიტექტორისა და ინჟინრის პროფესიული თვალით.

ვამჩნევ, რომ კედლები ლითონის ბადითაა დაფარული და ივსება ბეტონით. ახალი ქვის მბრწყინავი ფილებით იფარება კედლის ექსტერიერი, ბეტონის დასაფარად და დასრულებული სახის მისაცემად.
დროით ნაცადი ძველთაძველი კედლები სადღაც გამქრალიყო.

კათედრალის იატაკზე ვხედავ წრეში დაწყობილ ქვის კვადრებს; ეს ძველი ბურჯების ბაზები უნდა იყოს. ერთი ასეთი წრიდან, ვხედავ მთელი კონა რკინის არმირებაა ამოშვერილი: ჩვეული სურათია მშენებლობებზე, მაგრამ – საოცრად უჩვეულო აქ. ეს ხომ ახალი, (რამსიგანე?) ბეტონის ბურჯის საფუძველია, რომელიც ალბათ ახალი ქვით დაიფარება.

უხეში სამშენებლო კონსტრუქციები ყოველგვარი თანამედროვე საშუალებების გამოყენების საშუალებას გამორიცხავს. ვტრიალდები და ვხედავ ხარაჩოებით შემორაგულ რკინა-ბეტონით გასამაგრებლად გამზადებულ სვეტს. ვხვდები, რომ ძველი ქვის სვეტების ნაცვლად, ახალი ბეტონის სვეტების აღმართვაა განზრახული.



იატაკზე მოთავსებულ კიდევ ერთ ქვას უზარმაზარი ნახვრეტი აქვს ცენტრში – ახალი ბურჯის აღმართვა მზადდება. ერთი ჯერ კიდევ ხელუხლებელია: ნეტავ ეს თუ მაინც გადაურჩება გაბურღვას?

საშინელი იმედგაცრუება და აღშფოთება მეუფლება!

განა შეუძლებელი იყო მსუბუქი კონსტრუქციის მოფიქრება და დაგეგმვა, გამჭვირვალე მინის გადახურვით, ისეთი, რომელიც არ შეეხებოდა ძველ კედლებს და რომელიც ძველისა და ახლის განსხვავების შესაძლებლობას მოგვცემდა?

წარმოვიდგინე ლითონის თხელ სვეტებზე აღმართული მინის დამცავი მოცულობა, და მის ზემოთ მსუბუქი კონსტრუქციით შექმნილი სივრცე, მთის ყვავილების ანარეკლით.

და ჩემთვის გავიფიქრე, რას აკეთებს ამ დროს იუნესკო, ამგვარი პროექტის პირისპირ, პროექტის, რომელიც ასე შორს დგას თანამედროვე არქიტექტურული კულტურისა და პრაქტიკისაგან.

ეს იგივეა, რომ ვერონის არენას და ან რომის კოლიზეუმის ძველ კედლებს ახალი ბრწყინვალება შევძინოთ.

ამგვარ ძეგლებს დროის კვალი ანიჭებს სიცოცხლესა და ბრწყინვალებას და მათი წაშლა მთელი მემკვიდრეობის წაშლის ტოლფასია.

შენობის აღდგენა ძალიან განსხვავდება მისი ხელახლა აშენებისაგან.

იტალიაში დაბრუნებისას კიდევ ერთხელ ვათვალიერებ სამი წლის წინ ბაგრატზე გადაღებულ სურათებს. სიცოცლხითა და სინათლით სავსე ბაგრატის კედლების ფოტოებს ახლადნანახს ვადარებ და ემოციას ვერ ვიკავებ. ვხვდები, რომ ამასობაში ახალი ბურჯები იკავებენ ძველი ქვის ბურჯების ბაზების ადგილს.

საკურთხევლის აფსიდაც კი ახალი ფილებითაა შემოსილი!

გასაოცარია, ეს რესტავრაციაც კი არ არის, არამედ ნგრევა და ყალბი აღდგენაა.
მაშინვე დავძებნე იუნესკოს ვებგვერდი, ბაგრატის შესახებ ინფორმაციის მისაღებად. აღმოვაჩინე, რომ 2004 წელს იუნესკოსა და იკომოსის ექსპერტების კვლევის საფუძველზე მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება, “მოუწოდოს სახელმწიფოს არ განახორციელოს არანაირი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელიც გამოიწვევს ძეგლის გამორჩეული საყოველთაო ღირებულებისა და ავთენტიკურობის შებღალვას და დაჟინებით მოუწოდებს სახელმწიფოს, არ დაიწყოს არც-ერთი პროექტი მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის მიერ მისი განხილვის გარეშე”.

მეორე დოკუმენტშო აღნიშნულია, რომ საქართველოს სახელმწიფო და ეკლესია შეთანხმდნენ შეემუშავებინათ პროექტი, რომელიც ტაძარში ღვთისმსახურების განახლებას გახდიდა შესაძლებელს. ხოლო პასუხისმგებლობის აღებას, ჩანს, ყველა მოერიდებდა: “არაფერი ვიცოდი, არაფერი მინახავს”.

2004 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა მოთხოვნა გაუგზავნა საქართველოს მხარეს და სარესტავრაციო პროექტის გადმოცემა სთხოვა, რათა განხილვა მოსწრებოდა 2005 წლის სხდომამდე.

იუნესკოს არანაირი დოკუმენტაცია არ მიუღია.

ძეგლების მდგომარეობის ამსახველ 2008 წლის ანგარიშში კვლავ მოიხსენიება საქართველოს სახელმწიფოსა და ეკლესიას შორის მიღწეული შეთანხმება ტაძრისათვის რელიგიური ფუნქციის დაბრუნების შესახებ. მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტი კვლავაც ადასტურებს, რომ ისტორიული ძეგლების რეკონსტრუქცია გამართლებულია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, და მხოლოდ სრული და დეტალური დოკუმენტაციის საფუძველზე და არავითარ შემთხვევაში ვარაუდზე დაფუძნებით. საქართველოს ხელისუფლება ადასტურებს, რომ საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღება მხოლოდ კათედრალის აღდგ


Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/katieege/domains/katiee.ge/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1273